Modernisering forfaits in de schenk- en erfbelasting per 2028: waarom en wat gaat er veranderen?

Op 12 januari 2026 heeft de Staatssecretaris van Financiën een uitgebreid moderniseringsvoorstel gestuurd aan de Tweede Kamer over de forfaits die worden gebruikt in de Nederlandse schenk- en erfbelasting. Deze forfaits zijn belangrijk bij de waardering van onder andere periodieke uitkeringen en genotsrechten (zoals vruchtgebruik) op het moment van een schenking of overlijden. De hervorming is de eerste grondige actualisatie sinds 1980 en moet de waarderingssystematiek beter laten aansluiten bij de huidige rente- en levensverwachtingsverwachtingen. 

Wat zijn forfaits en waarom bestaan ze?

In de huidige systematiek worden toekomstige inkomstenstromen uit schenkingen of nalatenschappen (bijvoorbeeld lijfrente-uitkeringen of vruchtgebruik) gewaardeerd naar de contante waarde. Hiervoor worden forfaitaire rekenregels gehanteerd: forfaits op basis van een normrente (nu nog 6%) en levensverwachting. Deze rekenregels bepalen de fiscale waarde van rechten die niet direct in één keer worden verkregen. 

De forfaits zijn sinds 1980 niet aangepast. Daardoor sluit de gebruikte rekenrente niet meer aan op de actuele marktrente en zijn de veronderstelde levensverwachtingen verouderd. Dit leidt tot distorties in de belastinggrondslag voor schenk- en erfbelasting. De verschuldigde rente is immers niet belast met schenk- of erfbelasting.

Wat verandert het moderniseringsvoorstel?

1. Actualisatie van rente en levensverwachting

Het kernidee van het voorstel is om de forfaits te baseren op actuele rente- en levensverwachtingsgegevens, in plaats van vast te houden aan de verouderde parameters uit 1980. Dit betekent concreet:

• Fluctuerende (lagere) forfaitaire rekenrente die beter past bij de huidige marktrente.

• Bijstelling van de levensverwachting in de berekening van contante waarden voor langlopende rechten.

Doel is om de waardering in de heffing dichter te laten aansluiten bij de economische werkelijkheid – wat kan leiden tot andere (voor nu lagere) forfaitwaarden in veel situaties. 

2. Periodieke actualisatie

Een belangrijk onderdeel van het voorstel is om een wettelijke verplichting tot periodieke actualisatie van de forfaits in te voeren. Dit moet voorkomen dat de waarderingsregels opnieuw jarenlang verouderen en het systeem weer uit de pas loopt met de economische realiteit. 

Wat betekent dit voor burgers?

• De modernisering geldt alleen voor toekomstige verkrijgingen; bestaande situaties worden in principe niet achteraf aangepast. 

• Voor een naar schatting beperkt deel van nalatenschappen (ongeveer 11%) zal de erfbelasting stijgen door deze nieuwe waarderingsregels. 

• Voor veel testamenten zal geen directe actie nodig zijn, omdat veel testamenten al flexibel zijn vormgegeven (bijvoorbeeld verwijzingen naar percentages in de wet of het Uitvoeringsbesluit). 

De overheid streeft ernaar om voldoende tijd en communicatie te bieden voor burgers en adviseurs om zich op de wijzigingen in te stellen voordat de modernisering in werking treedt. 

Gevolgen voor uitvoerbaarheid en planning

De Belastingdienst en systeembeheerders moeten voorbereidingen treffen voor de aanpassing van systemen, regels en (digitale) formulierverwerking: onder meer bij informatievoorziening, aangifte- en aanslagprocessen. 

Het voorgestelde tijdpad ziet er globaal als volgt uit:

• 2026: internetconsultatie en verdere reflectie door Tweede Kamer.

• 2027: wetsvoorstel indienen en behandeling in beide Kamers.

• 1 januari 2028: beoogde datum van inwerkingtreding, afhankelijk van politieke besluitvorming. 

Slotbeschouwing

De modernisering van forfaits in de schenk- en erfbelasting is een ingrijpende technische hervorming met praktische en politieke consequenties. Door de koppeling aan actuele rente- en levensverwachtingsgegevens wil het kabinet een meer evenwichtig en toekomstbestendig waarderingsstelsel voor langlopende rechten realiseren. De komende maanden zullen cruciaal zijn voor het politieke en publieke debat over de precieze vormgeving en de impact op uiteenlopende situaties rond schenkingen en nalatenschappen. Het is van belang om alvast voor te sorteren vermogen over te dragen naar de volgende generatie.